Đối tượng được mua nhà ở xã hội năm 2025 đang là vấn đề được nhiều người dân tại Hà Nội quan tâm, nhất là trong bối cảnh các quy định mới bắt đầu có hiệu lực và nhu cầu an cư ngày càng tăng. Theo Điều 76 Luật Nhà ở 2023, có 12 nhóm đối tượng được hưởng chính sách về nhà ở xã hội tại các dự án, cụ thể gồm:
(1) Người có công với cách mạng, thân nhân liệt sĩ;
(2) Hộ nghèo, cận nghèo tại khu vực đô thị;
(3) Hộ nghèo, cận nghèo tại khu vực nông thôn;
(4) Hộ nghèo, cận nghèo tại các vùng thường xuyên chịu ảnh hưởng của thiên tai, biến đổi khí hậu;
(5) Người thu nhập thấp tại khu vực đô thị;
(6) Công nhân, người lao động trong các doanh nghiệp, hợp tác xã, liên hiệp hợp tác xã trong và ngoài khu công nghiệp;
(7) Lực lượng vũ trang (quân đội, công an), người làm công tác cơ yếu;
(8) Cán bộ, công chức, viên chức hưởng lương từ ngân sách nhà nước;
(9) Người đã trả lại nhà công vụ;
(10) Người bị thu hồi đất, phải giải tỏa, phá dỡ nhà ở mà chưa được Nhà nước bồi thường bằng nhà hoặc đất ở;
(11) Học sinh, sinh viên (chỉ được thuê nhà trong thời gian học tập);
(12) Doanh nghiệp, hợp tác xã, liên hiệp hợp tác xã trong khu công nghiệp được thuê nhà lưu trú công nhân.
Ngoài việc thuộc một trong 12 nhóm đối tượng trên, người dân muốn được mua, thuê mua hoặc thuê nhà ở xã hội còn phải đáp ứng điều kiện về nhà ở và thu nhập theo Điều 29, 30 Nghị định 100/2024/NĐ-CP. Bộ Xây dựng đã ban hành Thông tư 05/2024/TT-BXD hướng dẫn chi tiết hồ sơ, biểu mẫu chứng minh đối tượng và điều kiện được hưởng chính sách, nhằm bảo đảm việc xét duyệt đúng người, đúng tiêu chí, minh bạch và chặt chẽ hơn. Tuy vậy, trên thực tế, không phải ai cũng nắm rõ quy định, dẫn đến việc chuẩn bị hồ sơ còn lúng túng, dễ phụ thuộc vào môi giới.
Một trong những rủi ro phổ biến là người dân tham gia giao dịch nhà ở xã hội thông qua môi giới trung gian không minh bạch, không có tư cách pháp lý. Cùng với đó, tình trạng thiếu thông tin chính thống, yêu cầu giấy tờ đôi khi chưa được giải thích rõ khiến nhiều người nản lòng hoặc vô tình thực hiện giao dịch sai quy định. Thủ tục mua nhà ở xã hội về nguyên tắc không quá phức tạp, nhưng đòi hỏi người dân phải tự mình chuẩn bị hồ sơ đầy đủ, như giấy tờ chứng minh thu nhập, điều kiện nhà ở, hợp đồng lao động, giấy tờ nhân thân… và nộp cho cơ quan chức năng hoặc chủ đầu tư theo đúng thời hạn.
Để bảo vệ quyền lợi người dân, Sở Xây dựng Hà Nội nhiều lần khuyến cáo cần cảnh giác với môi giới không có giấy phép. Việc giao dịch qua các đối tượng này có thể dẫn đến việc không được công nhận quyền mua nhà hợp pháp, thậm chí bị lừa đảo, mất tiền mà không sở hữu được căn hộ. Người dân được khuyên chỉ nên liên hệ trực tiếp chủ đầu tư, sàn giao dịch đủ điều kiện hoặc cơ quan quản lý nhà ở để tiếp cận thông tin chính thống.
Các chuyên gia đồng thời nhấn mạnh vai trò của minh bạch thông tin. Việc công khai đầy đủ các thông tin cơ bản về dự án nhà ở xã hội như vị trí, giá bán, diện tích căn hộ, chủ đầu tư, các tiêu chí xét duyệt và thứ tự ưu tiên sẽ giúp người dân dễ dàng tiếp cận, so sánh và lựa chọn, đồng thời hạn chế cơ hội cho những hành vi trục lợi. Nhiều ý kiến cũng ủng hộ việc công khai danh sách người mua nhà ở xã hội để cộng đồng cùng giám sát, kịp thời phát hiện các trường hợp không đúng đối tượng, lợi dụng chính sách.
Song song với tăng cường giám sát, các quy định mới trong Luật Kinh doanh bất động sản 2024, như yêu cầu giao dịch bất động sản phải qua sàn và công khai thông tin trước khi đưa vào kinh doanh, được kỳ vọng sẽ tạo thêm “hàng rào an toàn” cho người mua nhà ở xã hội, góp phần xây dựng thị trường minh bạch, lành mạnh. Bộ Xây dựng cũng yêu cầu các địa phương tăng cường thanh tra, xử lý nghiêm các hành vi gian lận như khai không trung thực về thu nhập, mua bán “suất” trái phép, bảo đảm quỹ nhà ở xã hội đến đúng tay những người thực sự khó khăn về chỗ ở.
Bên cạnh đó, nhiều chuyên gia đề xuất đơn giản hóa thủ tục hành chính, đẩy mạnh ứng dụng công nghệ thông tin trong tiếp nhận, xử lý và công khai tình trạng hồ sơ trên môi trường trực tuyến. Cách làm này vừa giúp người dân tiết kiệm thời gian, chi phí, vừa giảm bớt dư địa cho môi giới không phép can thiệp. Cuối cùng, để bảo đảm quyền lợi của mình, người dân có nhu cầu mua nhà ở xã hội tại Hà Nội cần chủ động tìm hiểu kỹ các quy định pháp luật, tiếp cận thông tin từ nguồn chính thống và tham gia các giao dịch minh bạch, hợp pháp.
