Nhà ở xã hội (NƠXH) giá rẻ là hy vọng an cư của lao động và người thu nhập thấp ở đô thị. Nhưng thực tế tiếp cận vẫn gian nan: nhiều người phải xếp hàng xuyên đêm, thậm chí chấp nhận trả “tiền chênh” qua môi giới để giữ chỗ.
Tại dự án NƠXH CT3 Kim Chung (xã Thiên Lộc, Hà Nội), từ ngày 17/11 lượng người nộp hồ sơ mua, thuê, thuê mua tăng đột biến; hàng nghìn người xếp hàng nhiều giờ, có người đến từ tối hôm trước để kịp nộp sớm. Không ít trường hợp phải sang ngày kế tiếp mới đến lượt. Khảo sát đầu tháng 11/2025 tại các dự án NƠXH khác ở Hà Nội cho thấy môi giới “cò mồi” xuất hiện dày đặc quanh công trường.
Ông Lê Quang Huy – Phó Tổng giám đốc CTCP BIC Việt Nam (chủ đầu tư NƠXH Him Lam Thượng Thanh – Rice City Long Châu) khuyến cáo người dân chỉ tiếp cận thông tin từ kênh chính thống, tuyệt đối không giao dịch với “cò”. Thủ đoạn phổ biến là tung tin “giám sát rất chặt”, “suất ít, phải rút để ưu tiên” rồi yêu cầu chuyển tiền, sau đó viện cớ trừ “phí tư vấn” 20–50 triệu đồng để trục lợi.
Ở chiều cung, Bộ Xây dựng cho biết đến cuối tháng 10 cả nước có 696 dự án NƠXH đang triển khai với gần 640.000 căn, nhờ loạt chính sách mới giúp doanh nghiệp khởi động lại dự án và mở rộng đầu tư. Nếu thu hút thêm nhà đầu tư trong 3 năm tới, quỹ nhà có thể tăng rưỡi đến gấp đôi mỗi năm. Tuy nhiên, để người dân thực sự mua được nhà với giá phù hợp, cần siết tình trạng bán chênh, “bán suất” và đơn giản hóa quy trình xét duyệt.
Trần Xuân Lượng (Viện Nghiên cứu & Đánh giá Thị trường BĐS Việt Nam) đề xuất gỡ nút thắt theo chuỗi khép kín. Mỗi địa phương nên lập bộ phận “một cửa” để người dân làm trọn gói thủ tục và hỗ trợ chủ đầu tư hoàn tất hồ sơ. Nhà nước cần chuẩn bị sẵn quỹ đất sạch, công bố công khai; giới thiệu trước các ngân hàng tham gia cho vay ưu đãi; công bố danh sách nhà cung cấp vật liệu đạt chuẩn dành cho NƠXH. Khi thủ tục, đất, vốn và vật tư được điều phối đồng bộ – tránh nơi có đất thiếu vốn, nơi có vốn vướng giấy tờ – NƠXH mới đi vào thực tiễn, giúp người thu nhập thấp tiếp cận nhà ở với mức giá thực sự phù hợp.
